Halka Arz Süreçleri Nasıl İşler? Şirket Değerleri Zamanla Neye Göre Değişir?
Şirketlerin borsaya girerek alım-satıma açılması olarak bilinen halka arz süreci, doğru metrikleri takip eden finansal okuryazarlar için benzersiz fırsatlar barındırabilir. Piyasaya erken giren fakat yükselme potansiyeli olan şirket hisselerine zamanına yatırım yapmak, zamanla gelişen bir işin parçası olmanızı sağlayabilir. Ancak riskleri yönetmek ve en doğru hamleleri yapmak isteyen yatırımcıların ilk önce halka arz süreçleri hakkındaki temel bilgileri öğrenmesi gerekir.
Eğer siz de şirketleri borsaya açılmaya ve ardından yükselişe iten adımları merak ediyorsanız, doğru yerdesiniz. Gelin, adım adım başlayalım!
Halka arzın temel nedeni kaynak toplamaktır.
Halka arz; şirket hisselerinin belirli bir bölümünün, borsada işlem görerek yatırımcılara satılma işlemidir. Şirketler genellikle halka arzı, ya kaynak toplamak ya da bilinirliğini ve kurumsallığını artırmak için tercih eder. Bazen de mevcut ortaklara likidite sağlama amacıyla halka arz olur. Ancak halka arzın en temelinde, kaynak, yani para toplama gayesi bulunur. Borsada işlem gören şirketler işlerini geliştirmek için ihtiyaç duydukları kaynağı bu sayede kolayca bulabilir ve ilerleyen dönemde yaptıkları geliştirmelerle marka değerini artırabilirler.
Şirketlerin halka arz olmadan önce mali performansı takip edilir.
Bir şirketin halka arz olmadan önce geçmesi gereken aşamalar vardır. Çünkü sadece borsaya girmek tek başına yeterli olmaz. Düzenli kaynak akışının ve hisse değeri artışının sağlanması için öncesinde çeşitli aracı kurumlarla ve finansal danışmanlarla çalışılması gerekir. Bu danışman ekip, şirketin mali tablolarını inceleyerek geçmiş performansını analiz eder ve halka arzın geleceğe yönelik hedeflere katkı sağlama payını ölçer. Bir diğer deyişle, halka arz öncesinde şirketlerin gelir yapısının ve büyüme potansiyelinin güçlü, sektörel konumunun ve borçluluk durumunun sorunsuz olması beklenir.
Halka arz fiyatının ilk belirleyicisi yatırımcı tepkileridir.
Bir şirketin halka arz edilmesinden önce piyasada talep toplama dönemi başlar. Bu dönem, potansiyel yatırımcıların hisseleri ne kadar fiyata satın alacağını ortalama olarak hesaplamaya yarar. Örneğin; yatırımcıların gösterdiği talep yüksekse halka arz süreci de güçlü ve yüksekten başlar. Aksi durumda ise tam tersi bir strateji izlenir. Talebin çok düşük olması halinde ise halka arz tarihi ötelenebilir.
Halka arz fiyatlarının belirlenmesinde karmaşık süreçler yer alır.
Yapılan incelemeler sonunda gereksinimleri karşılayarak halka arz olan ve borsada işlem görmeye başlayan şirket hisselerinin değeri detaylı hesaplamalar sonucu belirlenir. Bu sırada benzer şirket hisseleriyle karşılaştırma yapılır ve elde edilmesi beklenen nakit akış miktarı hesaplanır. Ayrıca her sektörün kendi içinde sahip olduğu potansiyel çarpanı da dikkate alınır. Karmaşık ve uzun süreli hesaplamaların ardından şirket hisselerinin halka arz fiyatı belirlenir. Ancak bu fiyat, genellikle o gün için belirlenen fiyattır. Gerisini ise arz-talep dengesi gösterir.
Halka arz sonrasında değişen fiyatlar birçok faktöre bağlıdır.
Halka arzdan sonra şirket fiyatları hızla yükselmeye başlayabileceği gibi düşüşe de geçebilir. Bu aşamadan sonra şirket artık serbest piyasaya dahildir ve aldığı talep üzerinden fiyatlanır. Halka arzın başında talep toplama ve hesaplamalar ne kadar detaylı yapılsa da gerçek sonucu ancak piyasa koşulları gösterir. Bu aşamada şirketin karlılığı, alt yapı ve teknoloji geliştirmeleri, çağa ayak uydurma hızı gibi birçok faktör devreye girer. Sonuç olarak sektörde olumlu gelişmeler yaşayan şirketlerin hisse senedi değerleri de aynı hızla yükselir.
Halka arz sadece bir başlangıçtır.
Şirket hisselerinin değerini ise günlük hareketlerden ziyade, uzun vadeli analizler gösterir. Çünkü her piyasa kısa vadede dalgalı hareket edebilir. Bir şirket halka yeni arz olduğunda ise ilk haftalarda fiyatların hızlı dalgalanması normaldir. Ancak esas değeri uzun vadeli planlar, sürdürülebilirlik ve karlılık odaklı adımlar belirler. Bu nedenle ilk arzın sonunda popüler olan hisseler zamanla düşebilir, sessiz başlayanlar ise yavaş yavaş ama güvenli adımlarla yükselebilir.
Halka arz sonrası fiyatlamada genel piyasa hareketleri de etkilidir.
Bunların yanı sıra enflasyon, global kriz, döviz kuru gibi hisse senedinin kendisinden bağımsız parametreler de fiyatlar üzerinde etkilidir. Çünkü bu tür etmenler piyasalardaki riski doğrudan etkiler ve yatırımcı davranışları üzerinde belirleyici olur. Örneğin; faizlerin yüksek olduğu bir ortam yeni yatırımlar için pek uygun değildir çünkü yatırımcılar daha temkinli davranır. Faiz oranlarının düşmesi ise yeni yatırım fırsatlarının kovalanması anlamına gelebilir.
Halka arz her zaman kazandıran bir yatırım aracı değildir.
Halka arz olan her şirket değerlenecek diye bir kural yoktur. Bu nedenle, potansiyeli yüksek şirketlere erkenden ucuz fiyatla yatırım yapmak mantıklı olsa da bu matematik her zaman bu kadar doğru çalışmayabilir. Bazı şirketler vaat ettiklerini yaparak beklentileri karşılarken, diğerleri zaman içinde hayal kırıklığı yaratabilir. Bu nedenle herhangi bir şirket hissesine yatırım yapmadan önce iş modeli, uzun vade planları ve diğer piyasa değişkenleri kontrol edilmelidir.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın